SVL - Stichting Vrijwillig Leven

CASSATIEBEROEP - juli 2012

De heren mr. W. Anker en prof. dr. mr. J. Boksem hadden in juni 2012 een bespreking om alle voors en tegens af te wegen in verband met het reeds ingestelde cassatieberoep bij de Hoge Raad (een dergelijk beroep kan overigens altijd weer ingetrokken worden).

Met de hiernavolgende woorden gaven zij aan dat er drie juridische punten spelen:

1. Het beroep op de niet-ontvankelijkheid van het OM, omdat het gelijkheidsbeginsel geschonden is. Het gerechtshof heeft dit beroep verworpen in ongeveer dezelfde bewoordingen als eerder de rechtbank. Wij zijn van mening dat die formulering niet onbegrijpelijk is en dat de Hoge Raad op dit punt niet zal casseren.
2. Hetzelfde geldt voor ons beroep op overmacht als noodtoestand of, anders gezegd, het conflict van plichten. Wij zijn het met de formulering van het hof niet eens, doch dat is onvoldoende voor cassatie. Op dit punt denken wij ook dat de Hoge Raad niet tot vernietiging van het arrest zal komen.
3. Wat betreft de opgelegde straf zien wij ook geen juridische kansen voor cassatie. De opgelegde straf is wel hoger dan de eis, doch dat is een punt dat bij de Hoge Raad niet meer aan de orde komt. Wij zien geen juridische misslagen op dit onderdeel.

Alles overwegende zijn de heren Anker en Boksem van mening dat het cassatieberoep moet worden ingetrokken. Gerard Schellekens legt zich neer bij het advies van zijn raadsheren.

PERSBERICHT D.D. 17-02-2012

In mei 2009 heeft de rechtbank te Almelo vonnis gewezen in de strafzaken tegen Gerard Schellekens en de Stichting Vrijwillig Leven (SVL). Gerard Schellekens was toentertijd voorzitter van de stichting.

Zij werden vervolgd in verband met mogelijk verleende hulp bij zelfdoding aan een 80-jarige vrouw in november 2007. Dit staat omschreven in art. 294 Sr.

De betreffende vrouw leed aan de ziekte van Parkinson. Zij vond haar situatie uitzichtloos en haar lijden ondraaglijk. Ook een door de verdediging ingeschakelde arts is die mening toegedaan, na bestudering van het medische dossier. Haar drie kinderen steunden haar volledig in haar doodswens. Zij was helder en consistent in haar doodswens. Zij was klaar met het leven, volledig afhankelijk van derden. Haar leefruimte was beperkt tot het bed waarin zij lag.

De verpleeghuisarts vond echter dat aan de criteria voor euthanasie of hulp bij zelfdoding niet was voldaan. Toen ontstond een dilemma: de betreffende vrouw wilde het verpleeghuis niet verlaten en stond derhalve met de rug tegen de muur.

In dat vacuüm verschenen Gerard Schellekens en de SVL. Op verzoek van de naaste familie. Gerard Schellekens heeft toen gezorgd voor een dodelijk drankje.

De rechtbank te Almelo kwam tot een hard oordeel en veroordeelde Gerard Schellekens tot een gevangenisstraf van 10 maanden waarvan 8 maanden voorwaardelijk.

De SVL als stichting werd veroordeeld tot een boete van € 25.000,-- waarvan € 20.000,-- voorwaardelijk.

De verdediging heeft vervolgens in beide zaken hoger beroep ingesteld.

Enige weken geleden is het hoger beroep in de zaak tegen de SVL ingetrokken. Die zaak is derhalve nu onherroepelijk. Dit heeft met name te maken met de nieuwe koers en werkwijze van het huidige stichtingsbestuur. Zo zijn er thans acht artsen verbonden aan de stichting, zodat een situatie zoals rond Gerard Schellekens zich niet meer zal voordoen.

Bij het gerechtshof te Arnhem was op 3 februari jl. sprake van een waardig proces. De sfeer en de toon waren geheel anders dan eerder bij de rechtbank te Almelo.

De advocaat-generaal eiste geen onvoorwaardelijke gevangenisstraf, doch een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van zes maanden.

Mr. W. Anker heeft in de eerste plaats betoogd dat het OM niet-ontvankelijk is, omdat wel Schellekens en de SVL zijn vervolgd, doch niet de drie kinderen. Met name de zoon van de betreffende mevrouw had een belangrijk aandeel in de verleende hulp bij zelfdoding.

In de tweede plaats is door prof. mr. J. Boksem een beroep gedaan op overmacht als noodtoestand. Hij heeft gesteld dat er voor Schellekens een conflict van plichten was. Enerzijds de plicht om de wet te respecteren, doch anderzijds de plicht om te bevorderen dat deze betreffende vrouw op een waardige en rustige wijze zou sterven, conform haar uitdrukkelijke wens en in haar eigen omgeving.

Eerder had de rechtbank te Almelo deze beide verweren verworpen.

Tenslotte heeft de verdediging gesteld dat geen onvoorwaardelijke gevangenisstraf moet volgen en dat een toepassing van art. 9a Sr (schuldig-verklaring zonder oplegging van straf) een juiste beslissing zou zijn.

Het gerechtshof te Arnhem heeft als volgt beslist op 17 februari 2012.

De beide feiten zijn bewezen verklaard en cliënt is veroordeeld tot een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van 12 maanden met een proeftijd van twee jaren.

Dit betekent dat Schellekens niet hoeft te zitten. Het beroep op het gelijkheidsbeginsel is verworpen, omdat het hof vindt dat Schellekens een geheel andere rol en positie had dan de drie kinderen van de overleden mevrouw.

Het beroep op overmacht als noodtoestand is ook door het hof verworpen. Het enkele feit dat een arts weigert zijn medewerking te verlenen levert geen situatie op die een beroep op noodtoestand voor een niet-arts mogelijk maakt.

Helaas redeneert het hof hier erg formeel. Het hof stelt dat het de eigen keuze van mevrouw is geweest om niet uit het verpleeghuis te willen vertrekken. Zij wilde echter in haar eigen omgeving en in haar eigen bed sterven.

Uiteindelijk is de straf geheel voorwaardelijk geworden omdat het hof er niet aan twijfelt dat Schellekens ervan overtuigd was dat hij moreel juist handelde. Tevens speelt zijn huidige gezondheidssituatie een rol.

De verdediging beraadt zich nog op het instellen van cassatie bij de Hoge Raad.

Zie ook artikel Trouw.